نگاهی به کتاب ” جدال متمدنانه “

0
893

روی جلد کتاب “جدال متمدنانه”‌ اثر ماری-لوییزا فریک که توسط انتشارات “رکلام” به چاپ رسیده است من از پیوند دموکراتیک میان همه مخالفان گفته‌ام. جدال در شرایط دموکراتیک جدا از هرگونه قهر و خونریزی انجام می‌گیرد. ما در شرایط دموکراتیک انسان‌های برابری هستیم که با برابرهای خود متمدنانه و آشتی‌جویانه جدال می‌کنیم. درحالیکه در شرایط غیر دموکراتیک پیروزها پس از هر جنگ و جدال کشتگان را می‌شمارند، دموکرات‌ها پس از هر جدال و مبارزه، رأی‌ها را برمی‌شمارند تا نتیجه بگیرند. قیاس با ورزش فقط در این مورد درست است که در اینجا هم ما پس از جدال برمی‌خیزیم و خود را برای تماس و تصمیم بعدی آماده می‌کنیم. از خواننده کتابتان چه انتظاری دارید؟ اثر شما چه ارمغانی برای او دارد؟ همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، امیدوارم که خوانندگان با این کتاب تعمق بیشتری درباره بحث و جدل کنند و دیدگاه‌های من انگیزه‌ای برای دستاوردهای نظری و بازگو کردن آن‌ها باشد و اینکه چه خط و مشی‌هایی می‌شود برای جدل سیاسی تعیین کرد. من به عنوان کارشناس فلسفه اخلاق نمی‌خواهم جهت سیاسی بدهم یا طرز بحث کردن را بیاموزم، بلکه می‌خواهم تفکر و تعمق را تشویق کنم. شاید این حرف کمی پیش پا افتاده یا حتا مبتذل به نظر بیاید، ولی این مسائل حتا برای فیلسوفان هم همواره پرسش‌های پیچیده‌ای در پی داشته است. من در این کتاب تعریف‌هایی از دموکراسی، حقوق بشر و مانند این‌ها عرضه کرده‌ام درحالیکه ما روزانه بی آمادگی ذهنی از دموکراسی و حقوق صحبت می‌کنیم بی‌آنکه درباره‌شان تعمق کرده باشیم.

جدال متمدنانه

02.12.2017 ـ دویچه وله

ماری‌-لوییزا فریک، استاد فلسفه اخلاق در اتریش، به تازگی کتابی با عنوان “جدال متمدنانه” منتشر کرده و تنش و جدل را عنصرهای جدایی‌ناپذیر دموکراسی دانسته است. او بر تفکر و رواداری تأکید می‌کند. گفت‌وگوی دویچه وله با نویسنده.

ماری-لوییزا فریک، استاد فلسفه اخلاق در دانشگاه شهر اینسبروک اتریش، نویسنده کتاب جدال متمدنانهماری-لوییزا فریک، نویسنده کتاب “جدال متمدنانه”

خانم فریک که ۳۴ ساله است و در دانشگاه شهر اینسبروک اتریش تدریس می‌کند، “وحدت کلمه” به هر قیمت را در نظام‌های دیکتاتوری سراغ می‌گیرد و کثرت‌گرایی را نشانه دموکراسی می‌داند.

اسکندر آبادی با پرفسور فریک درباره کتاب او به گفتگو نشسته است.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

دویچه وله: خط قرمز شما برای پرهیز از گفتگو و جدل کجاست؟

فریک: پرسش سختی است. بی‌شک منظور شما بحث‌های خصوصی نیست. من برای جدل‌های عمومی و فرهنگی آماده‌ام با هر مخاطبی که آداب بحث و گفتگو را رعایت کند به تبادل نظر بنشینم. به ویژه که من به عنوان یک فیلسوف به نیروی استدلال اعتماد کامل دارم. اگر شما از نظر و باور مشخصی برخوردار باشید، بی‌گمان می‌توانید دیدگاه‌های مخالف را تحمل کنید و به چالش بکشید.

شما از قرار به سرشت نیک انسان‌ها باور دارید، زیرا در اثر خود هیچ‌کجا از مغالطه و مغالطه‌گران نام نمی‌برید. چگونه می‌شود در عین جدال متمدنانه با مغالطه و مغالطه‌گران مبارزه کرد؟

علم اخلاق هرگز درباره سرشت و نهاد انسان‌ها پیش‌داوری نمی‌کند و آن‌ها را از پیش به غیر متمدن و مغالطه‌گر و این‌ها وابسته نمی‌داند. علم اخلاق می‌کوشد خط مشی‌ها و دستور العمل‌هایی را پیشنهاد کند که با تکیه بر آن‌ها ما بتوانیم از خود رفتار نیک و کردار درست نشان دهیم. البته که این ادعا در واقعیت کم‌تر به نتیجه می‌رسد اما درست به همین علت باید همواره بر سنجه‌های اخلاقی و موارد آن تأکید کرد و آن‌ها را به یاد آورد.

شما در مقدمه کتابتان اشاره می‌کنید که جدال واقعی تنها به صورت رودررو ممکن و موثر است. یعنی در جهان مجازی نمی‌شود متمدنانه بحث و جدل کرد؟

البته که می‌شود. ولی ما می‌بینیم که روندها و فرایندهای دیجیتال، گروه‌های بسته همگونی پدید آورده‌اند که در آن‌ها افراد هم‌نظر، در عمل درها را به روی دیدگاه‌های دیگر می‌بندند. اگر ما خود را محدود و مسدود به گروه‌های مشخصی کنیم و پیوسته تک‌نظری را در فضاهای بسته تکرار کنیم، چه در جهان مجازی چه واقعی، پژواک دیدگاه‌های گروه خودمان باشیم، کثرت‌گرایی تا اندازه‌ای از میان می‌رود یا پنهان می‌شود.

انتظار شما از تبادل و تقابل نظر چیست؟

اینکه انسان‌ها حتا وقتی از نقطه نظرهای دیگران جا می‌خورند، شتابزده درها را نبندند و صحنه را ترک نکنند بلکه بکوشند به گفتگو ادامه دهند و حتا گامی به سوی شخص مخالف بردارند و خلاصه درجه رواداری خود را بالاتر ببرند. ما نباید تا کلمه‌ای گفته شد که به نظر ما ناهنجار و ناجور است، گفتگو را قطع نکنیم.

شما در اثر خود جدال مخالفان را با رقابت‌های ورزشی مقایسه می‌کنید که در آن‌ها مخالفان یکدیگر را به زمین می‌زنند یا در شطرنج به اصطلاح مات می‌کنند، اما پس از رقابت با مخالف خود آشتی‌جویانه به رابطه ادامه می‌دهند. اما آیا جدال سیاسی با ورزش قیاس‌پذیر است؟

روی جلد کتاب جدال متمدنانه‌ اثر ماری-لوییزا فریک که توسط انتشارات رکلام به چاپ رسیده است روی جلد کتاب “جدال متمدنانه”‌ اثر ماری-لوییزا فریک که توسط انتشارات “رکلام” به چاپ رسیده است

من از پیوند دموکراتیک میان همه مخالفان گفته‌ام. جدال در شرایط دموکراتیک جدا از هرگونه قهر و خونریزی انجام می‌گیرد. ما در شرایط دموکراتیک انسان‌های برابری هستیم که با برابرهای خود متمدنانه و آشتی‌جویانه جدال می‌کنیم. درحالیکه در شرایط غیر دموکراتیک پیروزها پس از هر جنگ و جدال کشتگان را می‌شمارند، دموکرات‌ها پس از هر جدال و مبارزه، رأی‌ها را برمی‌شمارند تا نتیجه بگیرند. قیاس با ورزش فقط در این مورد درست است که در اینجا هم ما پس از جدال برمی‌خیزیم و خود را برای تماس و تصمیم بعدی آماده می‌کنیم.

از خواننده کتابتان چه انتظاری دارید؟ اثر شما چه ارمغانی برای او دارد؟

همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، امیدوارم که خوانندگان با این کتاب تعمق بیشتری درباره بحث و جدل کنند و دیدگاه‌های من انگیزه‌ای برای دستاوردهای نظری و بازگو کردن آن‌ها باشد و اینکه چه خط و مشی‌هایی می‌شود برای جدل سیاسی تعیین کرد. من به عنوان کارشناس فلسفه اخلاق نمی‌خواهم جهت سیاسی بدهم یا طرز بحث کردن را بیاموزم، بلکه می‌خواهم تفکر و تعمق را تشویق کنم. شاید این حرف کمی پیش پا افتاده یا حتا مبتذل به نظر بیاید، ولی این مسائل حتا برای فیلسوفان هم همواره پرسش‌های پیچیده‌ای در پی داشته است. من در این کتاب تعریف‌هایی از دموکراسی، حقوق بشر و مانند این‌ها عرضه کرده‌ام درحالیکه ما روزانه بی آمادگی ذهنی از دموکراسی و حقوق صحبت می‌کنیم بی‌آنکه درباره‌شان تعمق کرده باشیم.

آیا از وضعیت موجود آلمان و اتریش در رابطه با دموکراسی و جدال متمدنانه راضی هستید؟

بی‌گمان دلیل نوشتن این کتاب این بوده که کاملا راضی نبوده‌ام. نه اینکه بگویم دموکراسی در حال فرود و افول است. من مثل برخی همکارانم آنقدر بدبین نیستم. اما ما می‌بینیم که در بعضی از مسائل بسیار بحث‌انگیز، بحث و گفتگو و جدل آسان انجام نمی‌پذیرد. به این خاطر من کوشیده‌ام در این کتاب توضیح دهم این نارسایی‌ها از کجاها ناشی می‌شود و چگونه می‌شود آن‌ها را تا اندازه‌ای خنثی کرد.

معیار شما برای پذیرش مخاطب جدال چیست؟ با چه کسی می‌شود جدل کرد با چه کسی خیر؟

فریک: من با تکیه بر دیدگاه‌های شانتال موفه، استاد فلسفه در انگلیس و بلژیک، میان دشمنی و مخالفت فرق گذاشته‌ام. مخالفت زمانی است که هر دو طرف دعوا به پیوند دموکراتیک باور داشته باشند و به یکدیگر احترام بگذارند و اعمال قهر نکنند و دشمنی زمانی است که اجبار و زور در میان باشد؛ یعنی هنگامی که دیدگاهی مثلا از سوی حکومتی مانند حکومت ایران به صورت قهرآمیز یا با زور به مردم آن کشور تحمیل شود. دشمنی چیزی نیست که لزوما شخص، خود آن را اختیار کرده باشد و چه بسا به زور او را مجبور به اعمال آن کرده باشند.

اطلاعات کتاب به زبان آلمانی:

Marie-Luisa Frick: „Zivilisiert streiten; Zur Ethik der politischen Gegnerschaft”; RECLAMS UNIVERSAL-BIBLIOTHEK 2017.

 

———————————————-

آرشیو موضوع : کتاب

نگاهی به کتاب ” با گام های فاجعه “

نگاهی به کتاب ” با گام های فاجعه “

آن چه شیوا تعریف می کند غم انگیز است؛ بسیار غم انگیز است. اگر یک لحظه نفرت و قضاوت سطحی را کنار بگذاریم و فقط به داستان شیوا گوش فرا دهیم، هر که باشیم و هر قدر از حزب به خاطر وابستگی اش به شوروی نفرت داشته باشیم، غمگین می شویم. بسیار غمگین می شویم. برای انسان …

«هستی و زمان» نود ساله شد ـ نگاهی به مهم‌ترین اثر مارتین هایدگر

«هستی و زمان» نود ساله شد ـ  نگاهی به مهم‌ترین اثر مارتین هایدگر

اگرچه «هستی و زمان» رساله‌ی دشواری است و بدون مقدمه و آشنایی با مفاهیم کلیدی آن به سختی می‌توان آن‌ را فهمید اما برای ورود آسان‌تر به این بنای عظیم و جذاب، می‌توان از درس‌گفتارهای هایدگر یاری گرفت که به‌واسطه‌ی التزام مدرس به آمادگی شنوندگان ساده‌تر بیان شده و بعضا با جمع‌بندی و تکرار آنچه در جلسات پیشین …

” میراث جاسوس‌ها ” کتاب تازه جان لو کاره منتشر شد

” میراث جاسوس‌ها ” کتاب تازه جان لو کاره منتشر شد

جان لوکاره، که در گذشته برای سازمان‌های جاسوسی بریتانیا کار می‌کرده، تاکید دارد به عنوان نویسنده‌ای شناخته شود که زمانی جاسوس بوده، نه جاسوسی که حالا رمان می‌نویسد. نزدیک به ۵۰ سال پیش، لوکاره با خلق داستان‌هایی که در اروپای دوران جنگ سرد ریشه داشتند به شهرت رسید. پس از سقوط کمونیسم در اروپا و پایان جنگ …

زهرا میرباقری : جاسوسی در فرقه تروریستی رجوی

زهرا میرباقری : جاسوسی در فرقه تروریستی رجوی

این فرقه که با شکنجه روحی و جسمی خانواده ها همچنان مانع دیدار عزیزان و فرزندانشان می شود، مطلع شدم که با تماس با خانواده های تشنه دیدار فرزندان با افراد پوششی و به ظاهرجدا شده ولی در واقع اسیر فرقه تلاش می …

سفر دور و دراز خودشناسیِ مسعود بنی صدر

زهرا میرباقری : جاسوسی در فرقه تروریستی رجوی

سفر دور و دراز خودشناسیِ مسعود بنی صدر   عاطفه نادعلیان، انجمن نجات، مرکز تهران، بیست و یکم اوت ۲۰۱۷:… سال ۱۳۷۵، وقتی من از سازمان مجاهدین فرار کردم، به خاطر این نبود که به سطحی از فهم و شعور و شناخت نسبت به خود و سازمان رسیده بودم که …

نقش جنگ ویتنام در آمریکای امروز از نگاه نویسنده کتاب “سمپاتیزان”

نقش جنگ ویتنام در آمریکای امروز از نگاه نویسنده کتاب “سمپاتیزان”

اهمیت کتاب “سمپاتیزان” صرفا به بازگویی و حکایت متفاوت جنگ ویتنام محدود نمی‌شود. این کتاب می‌تواند مبنایی برای قضاوت درباره نقش آمریکا در عراق، افغانستان و یا خاورمیانه قرار گیرد. و به‌ویژه در لحظه کنونی که تنش بین آمریکا و کره شمالی افزایش یافته است، موضوع کتاب به نوعی به رویدادهای جاری نیز پیوند می‌خورد. قهر انسان‌ها را تغییر …

علیشاه سلطانی: آیا مارکسیسم فاقد فلسفه است؟

علیشاه سلطانی: آیا مارکسیسم فاقد فلسفه است؟

      کارل کورش در این کتاب مدعی است که مارکس فلسفه را شکلی ازخود بیگانگی انسان میدانست که میبایست درمان میشد یا آنرا نوعی ایدئولوژی نامید. به ادعای” کارل کورش”، مارکس به فلسفه دیگر یا فلسفه جدید در مارکسیسم باورنداشت و ساده لوحی است اگر ما “امپریوکریتیسم لنین” و یا”آنتی دورینگ انگلس” رافلسفه مارکسیسم بدانیم. انگلس در کتاب “انتی …

گزیده ای از کتاب سرگذشت من با مجاهدین خلق

علیشاه سلطانی: آیا مارکسیسم فاقد فلسفه است؟

رجوی در کنار مریم قرار گرفت و میکروفونش را نصب کرد و با خوشحالی گفت که ازملاقات با صدام حسین آمده و ۳۲ عدد تانک از او گرفته است … بعد صحبت هایش را با تحلیل های سیاسی ادامه داد که ما در اعلام جبهه ی همبستگی به همه ی نیروهای اپوزیسیون فراخوان دادیم تا در شورای …

 

پاسخ ترک

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید