معنای مرگ ابوبکر بغدادی، رهبر داعش، چیست؟

0
123

گروه داعش به رهبری بغدادی در روزهای اوج قدرتش در سال ۲۰۱۴ بیش از ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع از خاک دو کشور عراق و سوریه را (تقریبا مساحتی هم‌ارز مجموع مساحت استان‌های تهران، گیلان، همدان، قزوین، اردیبل و ایلام) کنترل می‌کرد و حدود ۱۲ میلیون نفر (بیشتر از جمعیت حدود ۱۰۰ کشور در جهان) زیر سلطه‌اش زندگی می‌کردند. ضمن اینکه ابوبکر بغدادی، در نمایشی حساب شده و خبرساز، خود را “خلیفه مسلمین” نامید و با تغییر نام گروهش از داعش (الدوله الإسلامیه فی العراق والشام) به “حکومت اسلامی” (الدوله الإسلامیه)، مدعی رهبری تمامی مسلمانان جهان شد. او مدعی بود که حکومتی فرامرزی و عمیقا بنیادگرا تاسیس کرده که هم “اسلامی” است و هم “رهایی‌بخش”. ابتکارات نوین رسانه‌ای مانند استفاده گسترده از شبکه‌های اجتماعی یا تولید محتوای تبلیغاتی حرفه‌ای برای انتشار بر روی برنامه‌های پیام‌رسان موبایل‌های هوشمند موجب شدند تا گروه تحت رهبری بغدادی خیلی سریع موفق شود بر هزاران جوان مسلمان کشورهای غربی نیز اثر بگذارد و بر اساس برخی تخمین‌ها، تنها از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، نزدیک به چهار هزار نفر به داعش پیوستند. بغدادی همچنین برخلاف دیگر رقبای اسلامگرایش، به جای تکیه کردن تنها به بخشش‌های مالی و کمک‌های بلاعوض مسلمانان ثروتمند، موفق شد با اشغال سرزمین‌های نفت‌خیز و شهرهای گوناگون، شبیه به یک دولت واقعی به منابع مالی گسترده (از تجارت، مالیات و تعرفه‌های گمرکی) دست پیدا کند. بر اساس تخمین نشریه فوربس، داعش زمانی در اوج فعالیتش با چرخش مالی بین دو تا سه میلیارد دلار در سال، “ثروتمندترین گروه تروریستی جهان” بود.

معنای مرگ ابوبکر بغدادی، رهبر داعش، چیست؟

بغدادیبوبکر بغدادی در پنج سال گذشته تنها یکبار ویدئویی از خود منتشر کرد

ابوبکر بغدادی، رهبر گروه بدنام داعش در پی حمله آمریکایی‌ها کشته شد؛ یکی دیگر از عراقی‌هایی که بعد از اشغال نظامی کشورشان توسط آمریکا در سال ۲۰۰۳، به عنوان یک اسلامگرای افراطی و “تروریست” مسلح به شهرتی جهانی رسید و با رهبری یک سازمان شبه‌نظامی منسجم، به مدت نزدیک به یک دهه به کابوس امنیتی خاورمیانه و جهان تبدیل شد.

او نه در مبارزه مسلحانه‌اش و نه در ایده‌های رادیکال اسلامی و غرب‌ستیزانه، چهره‌ای منحصربه‌فرد و متفاوت به نظر نمی‌رسید. اما موفقیت دورازانتظارش در برابر حاکمیت مرکزی کشورهای عراق و سوریه، در کنار حملات خونبار “تروریستی” هوادارانش در شهرهای مختلف غربی موجب شدند تا خیلی سریع به مساله شماره یک منطقه تبدیل شود.

گروه داعش به رهبری بغدادی در روزهای اوج قدرتش در سال ۲۰۱۴ بیش از ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع از خاک دو کشور عراق و سوریه را (تقریبا مساحتی هم‌ارز مجموع مساحت استان‌های تهران، گیلان، همدان، قزوین، اردیبل و ایلام) کنترل می‌کرد و حدود ۱۲ میلیون نفر (بیشتر از جمعیت حدود ۱۰۰ کشور در جهان) زیر سلطه‌اش زندگی می‌کردند.

ضمن اینکه ابوبکر بغدادی، در نمایشی حساب شده و خبرساز، خود را “خلیفه مسلمین” نامید و با تغییر نام گروهش از داعش (الدوله الإسلامیه فی العراق والشام) به “حکومت اسلامی” (الدوله الإسلامیه)، مدعی رهبری تمامی مسلمانان جهان شد. او مدعی بود که حکومتی فرامرزی و عمیقا بنیادگرا تاسیس کرده که هم “اسلامی” است و هم “رهایی‌بخش”.

ابتکارات نوین رسانه‌ای مانند استفاده گسترده از شبکه‌های اجتماعی یا تولید محتوای تبلیغاتی حرفه‌ای برای انتشار بر روی برنامه‌های پیام‌رسان موبایل‌های هوشمند موجب شدند تا گروه تحت رهبری بغدادی خیلی سریع موفق شود بر هزاران جوان مسلمان کشورهای غربی نیز اثر بگذارد و بر اساس برخی تخمین‌ها، تنها از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، نزدیک به چهار هزار نفر به داعش پیوستند.

بغدادی همچنین برخلاف دیگر رقبای اسلامگرایش، به جای تکیه کردن تنها به بخشش‌های مالی و کمک‌های بلاعوض مسلمانان ثروتمند، موفق شد با اشغال سرزمین‌های نفت‌خیز و شهرهای گوناگون، شبیه به یک دولت واقعی به منابع مالی گسترده (از تجارت، مالیات و تعرفه‌های گمرکی) دست پیدا کند. بر اساس تخمین نشریه فوربس، داعش زمانی در اوج فعالیتش با چرخش مالی بین دو تا سه میلیارد دلار در سال، “ثروتمندترین گروه تروریستی جهان” بود.

و همه این موفقیت‌های نظامی و تشکیلاتی در حالی به دست آمده بودند که حملات “تروریستی” و مرگبار در بسیاری از مناطق جهان (از ایران و ترکیه و تونس تا فرانسه و اسپانیا و روسیه) موجب شده بود تا بسیاری از کشورهای منطقه و جهان، داعش را به عنوان تهدید امنیتی دسته‌بندی کنند و علاوه بر ائتلاف‌های بین‌المللی، کشورهایی چون ایران و روسیه نیز به جنگ با داعش برخیزند.

به همین دلیل نیز، وقتی بیش از چهار سال جنگ پرهزینه و خونبار در عراق و سوریه موجب شد تا داعش، گام به گام از سرزمین‌هایی که در اختیار داشت به عقب رانده شود، بسیاری در جبهه‌های مختلف مدعی شکست دادنش بودند؛ از کاخ سفید و پنتاگون و رئیس‌جمهوری آمریکا تا نظامیان ایرانی و سپاه و قدس و فرمانده مشهورش قاسم سلیمانی.

داعشحق نشر عکسGETTY IMAGES
Image captionنبرد علیه داعش به ویرانی گسترده مناطقی منجر شد که این گروه کنترل می‌کرد

بغدادی در نهایت در زمانی کشته شد که “تهدید” داعش به پایین‌ترین سطحش در سالهای اخیر رسیده بود و هزاران نفر از اعضای گروهش در اردوگاههای عراق و سوریه، اسیر بودند. او نیز مدتها بود که در مخفیگاه به سر می‌برد و حتی در تبلیغات رسمی گروهش نیز حضور نداشت.

اما این به معنای بی‌اثر بودن مرگ بغدادی بر داعش نیست. این گروه با ساختار فرقه‌گونه، تعصبات ایدئولوژیک و مذهبی و باورهایی بنیادگرایانه و رادیکال، همچنان هوادارانی دارد که مرگ رهبر معنوی‌شان، خلیفه‌ای که به خاطرش حاضر بودند جان بدهند، شکستی قابل توجه است.

در ماههای اخیر گزارشهایی درباره تعیین جانشین از سوی بغدادی منتشر شد که از سوی برخی نشانه‌ای از تایید شایعات درباره وضعیت جسمی او و وخامت حالش تعبیر شد. اگر این خبر درست باشد و عبدالله قارداش (از افسران سابق ارتش عراق در دوران صدام حسین) که به عنوان جانشین معرفی شده، رهبری داعش را به دست بگیرد، شرایط این گروه به کلی تغییر خواهد کرد.

مشروعیت مذهبی و نفوذ و اعتبار رهبری جانشین بغدادی، چالشی جدی بر سر راه این گروه است. برای قارداش و چهره‌هایی شبیه به او، ادعای خلافت، جانشینی خلافت یا هرگونه رهبری مذهبی “جهانشمول” اسلامی، به هیچ وجه آسان نیست و رسیدن به موقعیتی مناسب برای چنین ادعایی نیز، خود یک راه دشوار است.

بدین ترتیب، مرگ بغدادی حتی اگر به مرگ کامل داعش منجر نشود (همانگونه که مثلا مرگ بن‌لادن به پایان القاعده تبدیل نشد)، اما ضربه‌ای قابل توجه برای این گروه توصیف می‌شود. به همین دلیل نیز عاملینش، یعنی دولت ایالات متحده آمریکا در صدرش شخص دونالد ترامپ، اعتبار ناشی از این ضربه را نادیده نخواهند گرفت.

آقای ترامپ که خود را برای سال پرماجرای انتخابات (۲۰۲۰) آماده می‌کند، علاوه بر رقابتی جدی با نامزد حزب دموکرات، درگیر چالش سیاسی استیضاح در کنگره این کشور نیز هست؛ یک جدال تبلیغاتی که رد و تاییدش از سوی افکار عمومی بر سرنوشت نهایی آن بی‌اثر نخواهد بود. از پا درآوردن رهبر داعش و زدن ضربه‌ای کاری به این گروه، “دستاوردی” است که ترامپ به آسانی از کنارش نمی‌گذرد.

اما در منطقه شرایط شبیه به عرصه سیاست داخلی آمریکا نیست. داعش – اگر چه بر روی کاغذ هنوز تهدیدی جدی است – اما بر روی زمین وضعیت تعیین کننده‌ای ندارد. شکست‌های قابل توجه این گروه در نبردش با گروههای کرد سوری، داعش را به یک گروه زیرزمینی “تروریستی” همانند دهها گروه مشابه تبدیل کرده و به جز مساله اعضای این گروه که در اسارت هستند، نگرانی‌ها از قدرت‌گرفتن دوباره آنها، از همیشه کمتر است.

مرگ ابوبکر بغدادی در نهایت از آن لحظات نایاب ژئوپولتیک است که سیاستمدارانی را از تهران، تا بغداد و مسکو و دمشق و واشنگتن و لندن و پاریس، همزمان خوشحال می‌کند.

————

دونالد ترامپ: ابوبکر بغدادی، رهبر داعش کشته شده است

بغدادیحق نشر عکسGETTY IMAGES
Image captionابوبکر بغدادی، رهبر داعش خود را خلیفه مسلمانان خوانده بودند

دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد که ابوبکر بغدادی رهبر داعش در جریان حمله نیروهای این کشور در سوریه کشته شده است.

به گفته رئیس‌جمهور آمریکا، وقتی رهبر داعش با هجوم نیروهای آمریکایی روبه‌رو شد، جلیقه انفجاری خود را منفجر کرد و به همراه او سه کودک نیز کشته شدند.

وی همچنین گفت که بعد از کشته شدن ابوبکر بغدادی، تعدادی از ساکنین مخفیگاه تسلیم شدند. او گفت که در میان ساکنین، ۱۱ کودک نیز حضور داشتند که آسیب ندیدند.

آنطور که آقای ترامپ گفت، جنازه بغدادی به دلیل انفجار به کلی متلاشی شد، اما نظامیان آمریکایی موفق شدند از طریق آزمایش دی‌ان‌ای بازمانده جسد، هویت ابوبکر بغدادی را تایید کنند.

ابوبکر بغدادی که در پنج سال گذشته رهبری داعش را بر عهده داشت، خود را “خلیفه مسلمانان” اعلام کرده بود.

رئیس‌جمهور آمریکا افزود که در این عملیات هیچ یک از نیروهای آمریکایی آسیب ندیدند.

آقای ترامپ تاکید کرد که نظامیان آمریکایی در این عملیات تنها بودند، اما او در عین حال از کشورهای سوریه، ترکیه و عراق و همچنین کردهای سوریه تشکر کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا درباره رهبر داعش گفت: “او شبیه به یک سگ کشته شد. دنیای بدون او جای امن‌تری خواهد بود.”

وی همچنین تاکید کرد که ترکیه از عملیات مطلع بوده و نیروهای آمریکایی از فضای هوایی این کشور استفاده کردند.

بغدادیبغدادی سالها تحت تعقیب بود

به گفته آقای ترامپ، کردهای سوریه نیز به نیروهای آمریکایی “کمک اطلاعاتی” کردند.

بر اساس روایتی که دونالد ترامپ ارائه کرد، در پی حمله نیروهای آمریکایی به مخفیگاه ابوبکر بغدادی، او به تونلی که در زیر این مخفیگاه قرار داشت، گریخت و در همین تونل در انفجار انتحاری کشته شد.

او گفت که عملیات کشتن بغدادی از دو هفته پیش آغاز شد.

رئیس‌جمهوری آمریکا همچنین گفت که دولت این کشور از هویت جانشین ابوبکر بغدادی به عنوان رهبر داعش مطلع است.

بازگشت نیروهای آمریکایی

رئیس‌جمهوری آمریکا در بخشی دیگر از سخنان روز یکشنبه گفت که او همچنان خواستار بازگرداندن سربازان آمریکایی از خاورمیانه است.

او با این حال افزود که همچنان خواستار “حفاظت از نفت” است، اما توضیح بیشتری ارائه نکرد که این موضوع به چه معناست.

دونالد ترامپ گفت از زمان آغاز جنگ عراق او با این جنگ مخالف بوده است.

پاسخ ترک

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید